'Sint Annaland in de Tachtigjarige Oorlog'

Eeuwfeest?!
1575... Sint Annaland bestaat honderd jaar. Tegenwoordig zou dat zeker een feest waard zijn. In die tijd werden zulke gelegenheden niet op zo'n bijzondere manier herdacht.
Toch krijgt Sint Annaland honderd jaar na haar ontstaan 'spectaculair vuurwerk'...

Spanjaarden in Sint Annaland
Het is in de tijd van de Tachtigjarige Oorlog. Middelburg en Arnemuiden zijn al in handen van de prins van Oranje. De Spaanse landvoogd Don Louis de Requesens is gedwongen een goede haven in het Zeeuwse over te houden om de uit Spanje komende schepen op te vangen en van daaruit de verbindingen met Holland te storen. Ze maken een plan om Zierikzee op het eiland Schouwen-Duiveland (hier waren de Geuzen op dat moment nog de baas) te veroveren voor dit doeleinde. Ter voorbereiding van dit plan komen drieduizend knechten, vierhonderd ruiters en tweehonderd delvers het Thoolse land binnen en zij worden voor het grootste deel naar Sint Annaland gevoerd.

Waarom komen ze juist naar Tholen?

Het plan van de Spanjaarden is hier goed uitvoerbaar, want Tholen ligt strategisch gezien gunstig ten opzichte van Zierikzee. De Spanjaarden willen over de bij eb droogvallende schorren naar Schouwen-Duiveland trekken om daar Zierikzee in te nemen.

En de inwoners van Sint Annaland?
De mensen in Sint Annaland zijn niet blij met deze invasie. De luidruchtige soldaten verstoren het rustige dorpsleventje en zorgen voor de nodige problemen. De komende maanden zullen een zware beproeving worden. Voedselvoorraden, pluimvee, varkens en koeien worden door de soldaten gevorderd...

Niet veel later volgen de eerste gevechten op de Krabbenkreek (net buiten Sint Annaland) met de Zeeuwse vloot en admiraal Louis Boisot...


St. Michielsavond
Het is St. Michielsavond: 28 september 1575. 't Is laatste kwartier, tegen twaalf uur komt de maan op, om de hele nacht te blijven schijnen. Tussen vier en vijf uur zal het water op z'n laagst zijn. De grote slag begint en het gaat er wreed aan toe, aan beide kanten. Dit wordt duidelijk in het volgende: "Als zy in de kille daalden, nat wordende ten buik en naaveI toe, was het onderste scheutvrij, maar 't bovenste onveiIigher. Want de Zeeuwen, zoo naa gekoomen als de bank gedooghde, bereikten hen nu niet alleen met roers en mosketten, maar zelfs met lange stokken, en kneppels vastgemaakt aan 't eind der zelve met leedre reepen, in maniere van dorsvlegels. Zy klauwden 'er ook etlijken, met haaken, in hunne schuiten..
De Zeeuwse stromen spelen de Spaanse soldaten parten.
De geschiedsschrijver meldt: ".... oft zy bleeven verzoopen."

Inname Zierikzee
In Sint Annaland staan die nacht op de dijk veel mensen in spanning te turen naar het gevecht. Ze zien niet veel meer dan de silhouetten van de geuzenscheepjes, maar ze horen des te meer. Het 'eeuwfeest' gaat gepaard met veel bloedvergieten. Een aantal Spaanse soldaten weet uiteindelijk toch Schouwen-Duiveland te bereiken en gaan daar zonder al te veel weerstand aan land. Na een beleg van negen maanden valt de stad Zierikzee in Spaanse handen. Achteraf blijkt deze stad geen geschikte havenstad te zijn.

Muiterij
Het duurt niet lang of onder de Spaanse soldaten heerst ontevredenheid. Al maanden hebben zij geen soldij meer gekregen. Ze slaan aan het muiten. Al plunderend trekken zij Brabant en andere delen van het land binnen. In ieder geval is Zeeland van deze Spanjaarden verlost...

De ambachtsheerlijkheid in Sint Annaland
Sint Annaland is inmiddels overgegaan op de kleinzoon van Boudewijn van Bourgondië: Charles van Bourgondie jr. Deze heer van Sommelsdijk en Sint Annaland is gehuwd met Johanna van Kuilenberg. Zijn lijfspreuk is: "Altyt bet groeyede "(zie ook het opschrift van het oude wapenbord van Sint Annaland, hoofdstuk 3). De gemeente Sint Annaland blijft inderdaad groeien, het Bourgondisch Huis echter niet. De zoon van deze Charles, Herman van Bourgondië, zal de laatste plaatselijke ambachtsheer met deze naam zijn. De ambachtsheerlijkheid is in die tijd al opgesplitst. Het kleinste deel (20%) is tegen het einde van de zestiende eeuw in het bezit van Huibrecht van Wissekerke (na zijn dood werd dit deel geërfd door zijn vier zonen). Het grootste deel met de Annavosdijk en het Jan Cornelispoldertje blijft dan nog een poosje in het bezit van de Bourgondiërs.

Twaalfjarig Bestand
Ondertussen is de oorlog met Spanje nog in volle gang. Beide partijen snakken naar een adempauze. In 1609 doet deze mogelijkheid zich voor (het Twaalfjarig Bestand). De Zeven Provinciën krijgen hun felbegeerde onafhankelijkheid. Nederland wordt een zgn. statenbond. In deze statenbond zijn de Provinciale Staten in beginsel zelfstandig. Zeeland, en dus ook Sint Annaland, krijgt te maken met de hoofdstad Middelburg.

Een belangrijk gevolg...
De geuzen hebben gevochten voor geloofs- en gewetensvrijheid. Als Zeeland van de Spanjaarden bevrijd is (1577), kan het protestantisme uitbreiden. Toch duurt het nog tot 1580 voordat het eiland Tholen definitief veranderd wordt. Pas zes jaar later (1586) krijgt Sint Annaland haar eerste gereformeerde (Ned. Herv.) predikant.
Het is de uit Tholen gekomen dominee Matthijs van den Broecke.
Vanaf die tijd groeit het aantal mensen dat naar de kerk gaat...

Het gaat goed met Sint Annaland! De Gouden Eeuw is in aantocht…

 

Voor hoofdstuk6 klik op pijl naar rechts ,naar hoofdstuk4 klik op pijl naar links Terug naar begin klik op HISTORIE