'Sint Annaland tijdens de Tweede Wereldoorlog

In deze historiebeschrijving hebt u al enkele keren kunnen lezen dat de mensen van Sint Annaland vaak een strijd tegen het water te voeren hadden. Stormrampen staken steeds weer de kop op en men moest vechten voor levensbehoud van mens en dier. Nu, halverwege de twintigste eeuw, is het een andere vijand die ervoor zorgt dat Sint Annaland (en daarbij het eiland Tholen, behalve de stad Tholen zelf) weer een prooi van de zee wordt. Dit gebeurt tijdens de Tweede Wereldoorlog...

Inkwartiering Duitsers
10 mei 1940... Voor de meeste mensen in Nederland een bekende datum. Op deze dag vallen de Duitsers ons land binnen. Ook in Sint Annaland gaat de Tweede Wereldoorlog niet onopgemerkt voorbij. In het begin is er in Sint Annaland nog niet veel van de oorlogsdreiging te merken, al zijn er op het eiland Tholen Duitsers ingekwartierd en mag men 's avonds na acht uur niet meer de straat op. Het dagelijkse leven verandert er niet ingrijpend door, maar de dorpelingen houden zich wel op de hoogte van de dingen die in hun vaderland gebeuren, Toch blijft het op het eiland Tholen niet zo rustig...

Verzet in Noord- en Zuid-Nederland
Tijdens de eerste jaren van de oorlog verzet men zich vooral in het noorden van Nederland tegen de Duitsers. Men heeft onderduikers en leest illegale bladen. In Friesland werkt men zelfs al in groepsverband. Ook in het Zuiden gaat men zich meer en meer verzetten. In 1941 zijn er in Tholen al de eerste illegale bladen en houdt men geldinzamelingen, maar er is nog geen sprake van een georganiseerd verzet. Pas in 1942 verandert dit. Op het eiland Tholen wordt dan een onderduikcampagne op touw gezet en men besluit het ondergrondse blad 'Trouw' op groter schaal te gaan verspreiden. Ook wordt een flink bedrag aan geld ingezameld. Eindelijk ziet men nu ook op het eiland Tholen in, dat een daadwerkelijk verzet tegen de onderdrukker een plicht is. Het volgende gedichtje maakt dit duidelijk:

't Is plicht dat iedere jongen,
Voor d' onafhankelijkheid
Van zijn geliefde Vaderland,
Zijn beste krachten wijdt.

De L.O. en de O.D.
Voor zover bekend, zijn er tijdens de oorlog op het eiland Tholen twee organisaties, de L.O. (Landelijke Organisatie) en de O.D. (OrdeDienst). De meeste leden van de O.D. werken ook mee in de afdeling L.O. Zelfs onder de leden zijn er nog, die niet eens weten wat die letters betekenen, Men noemt het zelf meestal 'de Ondergrondse'. De L.O. zorgt hoofdzakelijk voor het onderbrengen van onderduikers, het contact houden met arbeidsbureaus, distributiekantoren en secretarieën. De L.O. heeft verschillende 'knokploegen' om overvallen te kunnen doen Deze organisatie helpt ook mee de illegale bladen te verspreiden, waarvan op ons eiland 'Trouw' het meest voorkomende is. Kortom, de L.O. is een echte verzetsbeweging die tijdens de oorlog onschatbare diensten verricht. De O.D. heeft tijdens de oorlog een militaire taak. Een groep mannen bereidt zich voor om op het juiste moment actief op te kunnen treden. Van de O.D. gaat tijdens de oorlog niet vee1 uit. De leden begint het al gauw te vervelen en zij sluiten zich aan bij de L.O.

Werken voor de vijand
Toch zijn er ook in Sint Annaland mensen die voor de vijand werken. Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog behoort bijna twintig procent van de bevolking van Sint Annaland tot de Gereformeerde Gemeente. Velen van hen aanvaarden de Duitse bezetting als een door God opgelegde straf. Zij veroordelen het werken voor de vijand niet, maar zien het in overeenstemming met datgene wat in de Bijbel staat: 'Geeft den keizer wat des keizers is '. Deze mensen worden door hun eigen ouderlingen gewaarschuwd, vooral omdat zij ook op zondag voor de vijand moeten werken. Van hen wordt openbare boetedoening geëist, maar dat gaat de groepsleider van de NSB (behoort ook tot de Gereformeerde Gemeente) te ver. Hij schrijft een brief aan Ds. G.H. Kersten. maar van hem krijgt hij te horen dat deze openbare zonde (zondagsarbeid) ook openbaar beleden moet worden. Maar... het is oorlog, Totale oorlog. De leiding van de Gereformeerde Gemeente moet toezien. Zij zien het als een beproeving dat leden van hun gemeente blijven werken voor de vijand, werken en verdienen volgens een aantrekkelijk zondagstarief...

Voortdurende onrust
De Zeeuwen leven in voortdurende onrust. Er zijn meldingen van branden, beschietingen, ontploffingen en neerstortende vliegtuigen, Net buiten Sint Annaland stort een brandend vliegtuig neer. De inzittenden komen om, in het dorp vallen geen gewonden. In de Oude haven vallen op een zaterdagavond bommen. Waarschijnlijk 'verloor' een Engelse bommenwerper de bommen en was het dus geen opzet. Ook dit incident eist geen mensenlevens. Het blijven incidentele gebeurtenissen, Alleen in Vlissingen en boven de monding van de Schelde is de oorlog dag aan dag een harde werkelijkheid...

Evacuatie
Het is het jaar 1943, de oorlog is in volle gang. De mensen op het eiland Tholen krijgen een bijzonder bericht. Ze moeten zo snel mogelijk een ander onderkomen zoeken. Sommigen mogen blijven, maar het grootste gedeelte moet elders een veilig heenkomen zoeken. Waarom? Omdat ook dit eiland doelwit zal worden van de Duitsers...


De Thoolse brug

In 1944 wordt de Thoolse brug over de Eendracht door de bezetters opgeblazen. Deze brug, de enige verbinding met het vasteland was in 1928 voor het verkeer opengesteld, maar desondanks behield Tholen nog tientallen jaren zijn geïsoleerd karakter. Nu de brug vernield is, wordt de bevrijders de mogelijkheid ontnomen om via Zeeland Brabant binnen te vallen...

De inundatie
In datzelfde jaar (1944) wordt het eiland Tholen (behalve de stad Tholen zelf) geïnundeerd. Op deze manier willen de Duitsers een mogelijke geallieerde invasie bemoeilijken. De sluizen, die er tot dan toe voor hebben gezorgd, dat overtollig polderwater hij eb in de Oosterschelde stroomt, worden nu bij vloed open gezet, zodat het eiland vol zeewater loopt.
Het eiland word één grote binnenzee waarin alleen de hoogliggende gronden, de gebouwen en de dijken boven het water uitsteken.




Ook worden op het eiland Tholen palen in de grond geslagen. Ook op deze manier wordt een mogelijke geallieerde invasie bemoeilijkt.

Verlangen naar vrijheid
September 1944. Het eiland Tholen staat nog steeds onder water. Boven Zeeland vliegen ongehinderd vliegtuigen van de Canadezen. Is de bevrijding dan toch al zo dichtbij'? Het verlangen hiernaar wordt steeds groter, Op 7 oktober komt het bericht dat de Canadezen al tot 5 km voor Bergen op Zoom zijn doorgestoten. Woensdrecht en Hoogerheide zijn verwoest. Brabantse vluchtelingen komen Tholen binnen. Arme, uitgeputte mensen, hun overgebleven huisraad op een kinderwagen geladen. Op het distributiekantoor is het overdruk. In de kerken bidt men om uitkomst... Walcheren loopt onder water omdat dijken kapot gaan. Bommenwerpers laten een spoor van verwoesting achter. De Tholenaren worden steeds bezorgder. Hoe moet het met eten, licht en kolen...'? De grootste zorg is echter de toekomst. Zal alles verwoest worden'! Veel mensen zijn angstig. Bij anderen brandt een verlangen naar... het uur van de bevrijding!

Bevrijding
Wat men verwachtte gebeurt niet. Op het eiland Tholen is niet veel verwoest. De geallieerden hoeven niet veel geweld te gebruiken om de Duitsers van het Thoolse eiland te verjagen. Wel voelt de stad Tholen in de laatste periode vaak de oorlogsdreiging, maar zij blijft voor volledige verwoesting gespaard. De schade op het eiland Tholen blijft beperkt tot enkele verbrande huizen en natuurlijk de vernielde Thoolse brug.

In Sint Annaland blijft het tijdens de oorlog verder rustig. De inwoners zijn kortere of langere tijd geëvacueerd geweest. Sommigen voor een periode van ruim 16 maanden! Na een lange periode mogen de mensen weer naar huis terug. De (water)schade aan de huizen is groot, omdat Sint Annaland heel laag gelegen is op het eiland Tholen. Toch herleefd Sint Annaland, maar... de littekens blijven, want ook deze mensen hebben tijdens de oorlog heel wat meegemaakt. Honger, armoede, angst en ellende... Maar... de dankbaarheid overheerst jegens Hem, Die na vijf jaar bezetting weer vriiheid schonk!

Na de oorlog neemt de intellectuele ontwikkeling geleidelijk toe op het platteland. Boeren abonneren zich gemakkelijker dan voorheen op krant en (vak-)tijdschrift. Ook de invloed van de radio mogen we hierbij niet vergeten...

De schade aan de huizen is nauwelijks hersteld of Sint Annaland krijgt opnieuw iets te verwerken...

Voor hoofdstuk10 klik op pijl naar rechts , naar hoofdstuk8 klik op pijl naar links Terug naar begin klik op HISTORIE